chaos, xaos

• słowo chaos (z gr. Χάος, pisane przez "X") zazwyczaj używa się do oznaczenia nieprzewidywalności;
• pierwotny porządek Uniwersum;
• porządek tak wysokiego rzędu, że w oczach obserwatora sprawia wrażenie nieporządku;
• w sensie metafizycznym: przeciwieństwo porządku i prawa, nieograniczoność, zarówno twórcza jak i niszcząca;
• w kanonie biblijnym słowo to pojawia się na określenie pierwotnego, najwcześniejszego stanu wszechświata, nieograniczonej przestrzeni i bezforemnej materii, które zainstniały przed aktem stworzenia;
• słowo Χάος nie oznaczało "nieporządku" w okresie klasycznym Grecji, lecz "pierwotną pustkę, przestrzeń" (por. Przejrzystość), z powodu niezrozumienia przez lud wczesno-chrześcijańskiego użycia tego słowa (przez nadanie mu negatywnej wartości etyczno-moralnej), jego znaczenie zmieniło się na "nieporządek"; starogrecki odpowiednik "nieporządku" to ταραχη;
• źródłosłów słowa Χάος płynie z indo-europejskiego rdzenia ghn lub ghen oznaczającego "zionąć, być szeroko otwartym ";
• w matematyce i współczesnej teorii chaosu - słowo chaos oznacza aperiodyczne, deterministyczne zachowanie, które jest bardzo sensytywne na warunki początkowe.

Literatura

• James Gleick "Chaos. Narodziny nowej nauki" - Wydawnictwo Zysk i S-ka, Poznań 1996
• Katya Walter "Tao of Chaos, Merging East and West" - Kairos Center, Austin Texas 1994