holizm

• koncepcja filozoficzna i poznawczo-naukowa według której całość jest czymś więcej niż i czymś odmiennym od sumy własnych części składowych;
• punkt widzenia, z którego organiczna bądź zintegrowana całość tworzy rzeczywistość niezależną od i większą niż suma jego części, jedno z założeń współczesnej teorii systemowej, antyteza redukcjonizmu;
• punkt widzenia, z którego całostki (holony) są ważniejsze niż elementy, członkowie, indywidualności lub części składowe;
• jako koncepcja poznania człowieka: stanowi on dużo bardziej zlożoną i kompletną całostkę, niż suma anatomicznych składowych jego ciała, postulując współzależność umysłu, ciała i ducha, jako wartości pojawiającej się dzięki unii umysłu i ciała, będącego w pozycji meta- w stosunku do nich;
• holizm poznawczy - koncepcja głosząca, iż jednostka może się nauczyć wszystkiego, czego może, studiując kompleksowo zachowania układów całościowych raczej, niż zachowań indywidualności, całościowe spojrzenie w filozofii nauki i filozofii języka stawiające założenie, iż znaczenie i prawdziwość naszych twierdzeń nie może być badana odrębnie, musi być szacowana jako części większych teorii, grup teorii, lub całokształtu naszych wierzeń o świecie.
• holizm społeczny - pogląd, wedle którego indywidualności można zrozumieć tylko w terminach działań lub instytycji w jakich one partycypują, holizm społeczny jest konkurencyjny w pewnych aspektach do indywidualizmu, opiera się na teleologicznym i metafizycznym założeniu, iż zachowania całostek determinują zachowania ich części raczej niż na odwrót;
• holizm metodologiczny i metodologiczny indywidualizm zakładają odmienne metodologiczne ramy studiów zjawisk, bez skupiania się na ich faktycznym stanie, podczas gdy holizm metafizyczny zakłada, że całostki są odrębnymi bytami, których istnienie nie może być sprowadzone do ich składowych.
• holizm jest koncepcją opozycyjną w stosunku do zachłannego redukcjonizmu;